Het had zo mooi kunnen zijn

Een historische avond zou het worden, gisteravond in de Molenberg in Delfzijl. Een avond waarin de Groninger bestuurders zouden laten zien dat ze heus wel bij machte zijn onze belangen te behartigen (zie conclusie 9 van het eindrapport ‘Groningers boven Gas’). Waarin ze hun spijt betuigen dat ze dat niet eerder hebben gedaan, dat ze beseffen dat ze ons in de steek hebben gelaten en dat ze hun stinkende best zullen doen om dat goed te maken.

Ze zouden het heft in eigen hand nemen en gaan doen wat Den Haag nalaat: vaart maken. Weg met al het juridische ge-eikel, aannemers onmiddellijk aan de slag, bewoners ontzorgen, milder, makkelijker en menselijker. Alle kosten voorschieten en de rekening indienen bij minister Kaag. De bal niet in Den Haag leggen, maar de bal in eigen handen nemen.

De aanwezige bewoners zouden juichend en huilend een staande ovatie geven. Eindelijk wordt er naar ons geluisterd, eindelijk wordt er voor ons opgekomen, eindelijk gaan al onze bestuurders om ons heen staan. De vlag kan uit.

Het liep anders. Geen reflectie op hun eigen rol, geen samenspraak met de bewoners (zie aanbeveling 11), maar een gezamenlijke VERKLARING. Jawel, een verklaring, dat is wat Groninger bestuurders verstaan onder een vuist maken. Het had een avond van hoop moeten zijn, het werd opnieuw een avond van wanhoop.

Voor wie het aandurft, de bijeenkomst is hier terug te kijken.

Het leed in mij

Ooit, vóór ik in 2010 in Noord-Groningen kwam wonen, was ik een gezagsgetrouwe burger. Ik hield me netjes aan de regels, betaalde mijn rekeningen op tijd, reed nooit door rood licht. Braver tref je ze bijna niet. Dat veranderde toen in augustus 2012 mijn huis kraakte en heen en weer slingerde. Het bleek het begin van een ander leven dan voorheen. Ik kwam terecht in ellenlange trajecten om de schade vergoed te krijgen, idiote discussies over waarom mijn fundering niet gescheurd kon zijn door de aardbevingen, terwijl die toch echt van onderaf komen en niet uit de lucht vallen. Kafka in het kwadraat.

foto RTVNoord

Ik veranderde in een activist, demonstreerde mee in 2014 toen Kamp in Loppersum was, liep mee met de fakkeltochten en begon dit blog. ‘Verstarring‘ heette de eerste, hij ging over Henk Kamp. Ik schreef over de invloed van de gaswinning op mijn leven, over mijn wanhoop, angst, onzekerheid, verdriet, stress. Schrijven hielp me om het vol te houden, om niet te hoeven stikken in mijn woede en machteloosheid.

En dan zegt de enquêtecommissie in het rapport ‘Groningers boven gas’: Jullie belangen zijn structureel genegeerd bij de gaswinning. Blog na blog schrijven over wat hier gebeurde en dan gelijk krijgen, ik kan er maar moeilijk mee dealen. Ik had verwacht dat ik opgelucht en blij zou zijn, maar dat ben ik niet. Integendeel, ik heb al dagen een knoop in mijn buik en een zwaar gemoed. Al die jaren van ellende komen weer langs: slapeloze nachten, huilbuien, verloren vriendschappen, eindeloos wachten, niet geloofd worden.

Deze tien jaren zijn nooit meer uit te wissen. Wat de toekomst ook brengt. Misschien doet wel het meeste pijn: dát wat ik gemist heb, dát wat me afgepakt is, dát wat nooit meer over te doen is.

Het leed in mij dat niet meer te helen is.

Groningers zonder gas

Het eindrapport van de parlementaire enquête gaswinning Groningen laat niets aan duidelijkheid te wensen over: man oh man, wat zijn we in Groningen bedonderd en belazerd. Termen als ongekend systeemfalen, rampzalig, tunnelvisie, problemen structureel onderschat, geld boven veiligheid en belangen van Groningers ondergeschikt aan het gas, spreken voor zich. Vandaar de titel: Groningers boven gas.

Zo’n snoeihard rapport vraagt om meer dan alleen aanbevelingen, het vraagt om directe actie. En dan bedoel ik niet het aftreden van de verantwoordelijken, want dat is alleen voor de bühne, daar verandert niets door. Ik bedoel het stellen van een daad, die duidelijk maakt dat het nu menes is, dat de brand die al jaren in Groningen woedt geblust moet worden en wel nu.

We leven in Groningen nog jaren onder de dreiging van zwaardere aardbevingen. Tel daarbij op dat de gaskraan nog open is en je snapt het zwaard van Damocles dat boven onze hoofden hangt. De waakvlam kan zo maar weer een steekvlam worden. ‘Groningers boven gas’ betekent ook het definitief sluiten van de gaskraan.

Boter bij de vis, geen woorden maar daden, dat is wat we in Groningen nodig hebben om een heel voorzichtig begin te maken met het herstellen van ons vertrouwen in de overheid.

Het stille sterven

Drie jaar geleden schreef ik onderstaand blog. Vandaag, twee dagen voor het verschijnen van het eindrapport van de enquêtecommissie gaswinning, staat dit huis er nog steeds, in veel slechtere staat met een hek eromheen.
Arm huis. Arme bewoners.

Jaar na jaar fiets ik op weg naar het station langs een verlaten woning. De trieste uitstraling van het huis, de dichtgetimmerde ramen, de verdwenen boomgaard en de kale tuin snijden door mijn ziel. Hier hebben mensen gewoond, geleefd, gehuild, gelachen. Tot de grond begon te beven en het huis verkruimelde. Toen zijn de bewoners gevlucht.

20200305_154320_resized

Ik kan me nog herinneren dat het huis bewoond werd, de forsythia in het voorjaar prachtig bloeide en de bomen hun eerste groene blaadjes kregen. Hoe lang zou dat geleden zijn. Hoe lang staat het huis al stil te sterven, zonder dat er iemand naar omkijkt. En hoe zou het met de bewoners zijn?

Allemaal vragen waar ik geen antwoord op heb. Wat ik wel weet, is dat het niet het enige huis is en het ook niet de enige bewoners zijn die het moede hoofd in de schoot gelegd hebben. Soms is stil sterven of vluchten te verkiezen boven eindeloos wachten op niets.

Het wordt met de dag stiller in Groningen.

Versimpelen, versoepelen, versnellen

Tentoonstelling: En hoe nu verder?

Deze week bezocht ik de tentoonstelling De Groninger Galerij, portretten uit het aardbevingsgebied: En hoe nu verder? Verhalen van bewoners, gecombineerd met fotocomposities tonen de impact van de gaswinning. Als je hier woont leer je niets nieuws, maar toch is het een klap in je gezicht als je in woord en beeld de negatieve gevolgen van de roofbouw op ons, Groningers, en op onze mooie provincie zo bij elkaar gebracht ziet. In één ruimte, teruggebracht tot de kern.

Over twee weken weten we wat er in het eindrapport van de parlementaire enquêtecommissie gaswinning staat. Ook hierin zal, voor wie de verhoren van de commissie gevolgd heeft, weinig nieuws staan: Ongekend onrecht part II. Spannender is wat de commissie zegt over het vervolg op het rapport. Blijft alles bij het oude en zitten we nog jaren in de shit of komt er eindelijk een crisisaanpak: versimpelen, versoepelen, versnellen, menselijke maat, no nonsense aanpak, nait soezen moar broezen. Ik hoop dat die vaart gemaakt gaat worden.

Iedereen moet veilig zijn in zijn huis, boerderij, bedrijfspand etc. Iedereen moet volledig financieel gecompenseerd zijn. Dit alles binnen twee jaar. Daarna moeten we twee jaar lang met rust gelaten worden. Om bij te komen, uit te rusten, te rouwen om wat verloren is gegaan, onze wonden te likken en onze gemeenschappen te herstellen. Voor mooie praatjes over Groningen als nieuwe energieprovincie is het nog veel te vroeg. Eerst de bewoners centraal, daarna zien we wel verder.