How dare you!

‘Waar is hier de menselijkheid?’ vraagt journaliste Roos van der Lint zich af in de Groene Amsterdammer. In een uitgebreid en doorwrocht artikel verdiept ze zich in de prijs van ons leed. Oftewel de smartengeldregeling voor de gedupeerden van de gaswinning.
Ik schrijf hier vaker over smartengeld (o.a. Smartengeld: hou het simpel), want het is voor mij hét voorbeeld van de absurditeit van de regels die over onze hoofden worden uitgestort. En het staat symbool voor het wantrouwen waarmee we behandeld worden.

Een schrijnend voorbeeld:
Als je je onveilig voelt in je huis, omdat je je hand door de scheuren kan steken, het dak boven je hoofd kraakt en je kinderen elke nacht huilen uit angst dat het huis instort, dan kun je een AOS-melding (acuut onveilige situatie) doen bij het IMG (Instituut Mijnbouwschade Groningen).

Doe je zo’n melding, dan zegt het IMG: dit telt mee als bewijs van uw leed. Maar: niet als de melding ongegrond is. Dat is het geval als een deskundige zegt dat uw huis wél veilig is, ook al ervaart u dat anders.

Citaat uit het artikel:
‘Het doen van een AOS-melding is natuurlijk een indicatie dat er iets aan de hand is, alleen valt een ongegronde melding niet binnen deze regeling. We hebben voorbeelden van mensen die twee of drie keer een melding hebben gedaan. Hoe kan het dat ze die angst houden terwijl er iemand is geweest die heeft gezegd dat hun situatie veilig is? Daar moet je wat mee, maar dat is op dit moment niet de rol en de taak van het IMG.’ Bron: Ellen Giebels, hoogleraar psychologie en bestuurslid van het IMG

Volgens Bart Kortmann, directeur van het IMG ligt een ongegronde AOS-melding aan de melder:

die man of vrouw had op dat moment gewoon aandacht nodig. Wat betreft het veiligheidsaspect was er weinig aan de hand, wat niet wil zeggen dat er met die persoon niets aan de hand hoeft te zijn”.

Hier wordt aan ‘blaming the victim’ gedaan. Hier krijgt de gedupeerde de schuld, wordt tot ziek en zwak verklaard, tot een angsthaas die bang blijft terwijl daar toch echt geen reden voor is. Tot aandachtstrekker. Er moet ‘iets aan de hand zijn’ met de melder, want waarom gelooft hij of zij de deskundige niet? Stuur maar door naar de psycholoog, die zoekt het verder wel uit.

Doorademen, zeg ik tegen mezelf terwijl ik dit blog schrijf. Niet boos worden, dat is niet goed voor je. Maar ik kan het niet tegenhouden, wat hier gebeurt is te erg. Woest word ik van de arrogantie van Giebels en Kortmann. Hoe durven jullie zo over ons te spreken, hoe durven jullie ons de schuld te geven als we bang zijn, hoe durven jullie van je eigen waarheid uit te gaan en die van ons te negeren. How dare you!

Waar hier de menselijkheid is? Die is er niet.

Eerder verschenen blogs over dit onderwerp:
Smartengeld, hou het simpel 11-6-21
De prijs van mijn leed 26-8-20
Gedeelde smart is halve smart 24-2-20
Smartelijke geld 22-2-20

De helletocht ná een aardbeving

Vannacht beefde de bodem in Stedum en wijde omgeving met kracht 2.3 op de schaal van Richter. Ik was net mijn bed ontvlucht door de muggen, toen ik de aardbeving onder mijn huis door voelde rollen. Het is inmiddels een bekend gevoel, het doet me niet meer zo veel. Dat is wel eens anders geweest. Wat me wel veel doet is de helletocht die na een beving volgt. Het begint met een tweet van het schadeloket IMG:

Besluit je je schade te melden, dan wacht je een 10-stappen tellende procedure. Dat klinkt als best te overzien, maar het IMG (Instituut Mijnbouwschade Groningen) weet elke stap zo ingewikkeld te maken en zo juridisch dicht te timmeren, dat van te voren de moed je al in de schoenen zakt. Wat natuurlijk ook de bedoeling is, want het IMG heeft nog 19.000 onafgehandelde schademeldingen op de plank liggen en daar hebben ze de handen vol aan.

Je mag als bewoner van geluk spreken als je binnen twee jaar je schadevergoeding binnen hebt. In mijn geval heeft het zelfs drie-en-een-half-jaar geduurd. Dat een deel van je schade afgewezen wordt op oneigenlijke gronden (slappe klei, recent geen beving geweest) hoort er ook bij. Soms wordt zelfs al je schade afgewezen.

De beving van vannacht was zwaar genoeg om het landelijke nieuws te halen. De berichtgeving beperkt zich tot: locatie, kracht, diepte, tijdstip. Plus wat citaten van bewoners: doodeng, het huis kraakte, dat was er weer een. Geen journalist besteedt aandacht aan de helletocht ná een aardbeving. Zo’n beving is snel voorbij, maar de gevolgen bepalen nog jarenlang je leven en je woongenot.

Beste journalisten, kijk en schrijf de volgende keer alsjeblieft voorbíj de aardbeving.

De Groene Amsterdammer geeft het goede voorbeeld: ‘Waar is hier de menselijkheid?’

De huilende keukens van Appingedam

Vanaf het terrasje aan het Damsterdiep heb ik uitzicht op de ‘hangende keukens’, de boven het water hangende keukens waar Appingedam bekend om is. De middeleeuwse huizen zijn met liefde en zorg gerestaureerd. Aan ‘mijn’ kant van het water kijk ik uit op de achterkant van een middeleeuws huis. De muur staat zwaar in de vergrijsde stutten, een teken dat hij al jaren wacht op herstel.

Ik zie hier de bescherming én de vernieling tegelijkertijd. In Groningen willen we ons cultureel erfgoed herstellen en bewaren voor de generaties na ons. Door de jarenlange gaswinning is veel erfgoed beschadigd, soms zelfs afgebroken. De NAM heeft lak aan de historische betekenis. Stutten, oké. Herstellen, te duur.

De eerste toeristen varen alweer in een rondvaartbootje langs. Ik hoor de gids uitgebreid vertellen over de keukens. De camera’s klikken om het thuisfront te laten zien wat ze missen. De gids negeert de gestutte muur die wacht op zijn einde. De hangende keukens laten een traan.

Smartengeld: hou het simpel

Ik schreef al eerder over de vergoeding van immateriële schade in het Groninger gaswinningsgebied (Smartelijk geld, De prijs van mijn leed). Het blijkt ingewikkelde materie te zijn. Zo ingewikkeld dat er door het Instituut Mijnbouwschade Groningen een ‘leertraject’ voor opgestart is in de vorm van een pilot. En omdat het zo ingewikkeld is, is er ook nog een Webinar Immateriële Schade gehouden.

Mijn conclusie na het volgen van het webinar: ja, het is ingewikkeld maar vooral omdat het ingewikkeld gemaakt is. Op zich is het simpel: stel er leven 100.000 mensen boven het Groninger aardgasveld. Al deze mensen hebben te maken met aardbevingen, bodemdaling, scheuren in hun huis, onveiligheid, schrik, angst, onmacht, relatiebreuken, bange kinderen en stress, heel veel stress. Geef al deze 100.000 inwoners een gelijke vergoeding voor het leed dat ze al jaren meemaken en nog mee zullen maken. Maak geen onderscheid tussen mensen, want iedereen zit in hetzelfde bootje. Betaal iedereen een vorstelijk bedrag en doe er nog een mooi bosje bloemen bij.

Hou het simpel betekent: huur geen juristen, psychologen of sociologen in. Ga niet neuzelen over erkenning, genoegdoening, herstel van vertrouwen. Maak ook geen website waar je als bewoner een half uur bezig bent met je gegevens checken, je vervolgens een kopje koffie kunt gaan drinken om daarna op de knop verzenden te drukken (citaat van een van de sprekers). En vooral: vraag mensen niet om hun persoonlijk leed nog eens door te kauwen, want als er iets ziekmakend is, is het dat wel.

Vraag geen vertrouwen, maar geef het. Vergoed het aangedane leed, zonder rompslomp. En laat het aan de bewoners over wat dit voor ze betekent: erkenning, genoegdoening of herstel van vertrouwen. Simpel toch?

En weer veranderen de spelregels

duimschroef

Vandaag maakte het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) de nieuwste spelregels voor de afhandeling van mijnbouwschade bekend. Het is om je rot te schamen wat ze nu weer bedacht hebben. Veel gedupeerden verliezen hun recht op schadevergoeding, bewoners van Oost-Groningen en Noord-Drenthe moeten zelf bewijzen dat hun schade door de gaswinning komt (andere regio’s hoeven dat niet), als je de schrale afkoopsom van €5.000 accepteert mag je daarna geen nieuwe schade meer melden. Oftewel: de duimschroeven worden harder aangedraaid. IMG, how dare you!

Op de site van het Instituut Mijnbouwschade Groningen wordt met veel verbloemende woorden uitgelegd waarom deze veranderingen nodig zijn. Veel van wat ze schrijven begrijp ik niet, maar wat ik wel snap is: hier is sprake van bezuinigingen en niet zo’n klein beetje ook. Er komen teveel schademeldingen binnen en ze betalen te veel schadevergoedingen uit. Daar komt het kort gezegd op neer. En daar willen ze (De NAM? De Staat?) vanaf.

Ik schaam me plaatsvervangend kapot voor wat dit betekent voor al die mensen die nu met lege handen komen te staan. Velen van hen wachten al jaren op de afhandeling van hun schade, het zal je maar gebeuren dat je recht op schadevergoeding opeens vervalt. Wat moet je dan, waar haal je het geld vandaan om je huis te repareren? En vooral: mag dit eigenlijk wel, tijdens het spel de regels veranderen? Mag je mensen zomaar hun rechten afnemen en aan hun lot overlaten?

Als dit een voorbeeld van de nieuwe bestuurscultuur is, dan hou ik mijn hart vast voor wat nog komen gaat.

Bron foto: Wikipedia