Maar het zijn wel ónze stenen

Het zal 2019 zijn geweest. We zaten aan onze keukentafel, samen met de bouwbegeleider van de NCG en een constructeur. Voor ons op tafel lagen ingewikkelde tekeningen die duidelijk maakten dat ons huis ingrijpend versterkt moest worden: vloeren eruit, muren eruit, daken eraf, plafonds eruit. Er bleef weinig overeind staan.

We waren perplex. We hadden gevraagd om een versterking op maat. Ons huis is gemeentelijk monument en daardoor beschermd tegen de sloophamer. Maar dit leek toch verdacht veel op ‘slopen wat je slopen kan’.

© Jos Schuurman/FPS

We protesteerden. De bouwbegeleider stond aan onze kant. De constructeur begreep het probleem niet: “Alles is toch precies doorgerekend, u kunt toch zien dat die muur en dat dak niet veilig zijn? Dat het een monument is maakt niet uit, stenen zijn stenen”. We hebben hem bij kop en kont het huis uitgebonjourd.

Datzelfde had ik deze week graag gedaan bij de topambtenaren die het bij de enquêtecommissie alleen maar hadden over kille cijfers, eindeloze onderzoeken, dubieuze overleggen en zinloze rapporten. Ik had tegen ze willen schreeuwen: “Maar daar gaat het niet om. Het gaat om ons, om ónze stenen, ónze keukens, ónze woonkamers, ónze slaapkamers, ónze huizen”.

We hadden geen schijn van kans

De parlementaire enquête gaswinning is halverwege. Eén ding is me na deze twee-en-een-halve week kristalhelder geworden. Na Huizinge 2012 is het nooit over óns gegaan. Behalve als we werden weggezet als zeurders en klagers. Niet omdat we het zijn, maar omdat we in de weg stonden van de gasjongens.

De NAM en de Staat wilden zoveel mogelijk geld verdienen. Zo banaal ligt het en niet anders. Hoe luid we de afgelopen jaren ook van ons lieten horen, hoe vaak we ook op de Grote Markt hebben gedemonstreerd. Al hadden we er met een miljoen mensen gestaan, het had niks uitgemaakt. We waren niets meer dan hinderlijke vliegen op een smakelijke appeltaart.

Ik heb me de afgelopen jaren machteloos, opzij gezet en ten einde raad gevoeld. Nu weet ik: die machteloosheid was meer dan een gevoel, het was ook een feit. We zijn als Groningers willens en wetens machteloos gemaakt, omdat het voor de NAM en de Staat verdomd lastig is dat er mensen boven het gasveld wonen.

Ik heb eerlijk gezegd geen idee hoe ik hiermee in het reine moet komen.

Poes Teun vlucht voor Henk Kamp

Op 26 december 2014 schreef ik: En weet je dat jouw verstarring ons Grunnegers in onzekerheid en onveiligheid houdt? Dat wij verstarren in het niet weten wanneer de grote klap komt, in het niet weten of we daarna nog bestaan? Mijn woorden waren gericht aan minister Henk Kamp.

Vrijdag keek ik naar het verhoor met Kamp door de parlementaire enquêtecommissie gaswinning. Ik was vooral benieuwd of hij, bijna 8 jaar later, spijt zou hebben van zijn starre houding toen. Wat ik zag was een man die opgesloten zit in zijn eigen gelijk, die nog steeds niet door heeft wat hij ons Groningers aangedaan heeft, toen hij niet onze veiligheid maar de leveringszekerheid voorop zette.

Na een half uur was ik kapot. Ik was niet de enige. Poes Teun die op mijn schoot meekeek, verstopte zich van ellende onder de bank. Niet alleen de veiligste plek bij een zware aardbeving, maar ook op veilige afstand van de onverteerbare cijfer- en woordenbrij die Kamp uitbraakte.

Nee, Kamp is niets veranderd.

De baten gaan voor de bevingen

Week 2 van de Parlementaire Enquête Gaswinning was de week van de handen. Achter de verhoortafel zag ik pratende handen, zwetende handen, verklarende handen, verontschuldigende handen, wijzende handen en zenuwachtige handen.

Week 2 was ook de week van de waarheid die eindelijk boven tafel kwam. In Groningen wisten we het al, maar nu weet het hele land het. Onder ede verklaarden de eigenaren van de zwetende, wijzende en zenuwachtige handen dat bij de gaswinning de aardgasbaten áltijd voorop gestaan hebben. Ook na de zware beving in Huizinge in 2012, ook na de meer dan honderd bevingen in 2013. Trots als een kind vertelde GertJan Lankhorst, CEO van Gasterra, dat hij een bonus van 30% verdiend had omdat hij zoveel gas verkocht had.

Week 3 wordt de week van minister Henk Kamp. Hij is politiek verantwoordelijk voor de ongekende verhoging van de gaswinning in 2013. Volgens hem was dit nodig om ‘de bejaarden in Limburg niet in de kou te laten zitten’. Tja, dat wil niemand op zijn geweten hebben natuurlijk, dus toe maar. Deze week bleek het heel anders te zitten. De staatskas moest gespekt en Kamp heeft de gaskraan wijd open gezet. Daarmee willens en wetens onze veiligheid op het spel zettend.

Vrijdag 9 september om 13.30 uur wordt Henk Kamp verhoord door de enquêtecommissie. Live te volgen via de livestream van de Tweede Kamer.

Let vooral op zijn handen.

Waarom onze veiligheid niet afgepakt mag worden

Er zijn een heleboel redenen waarom de gaskraan dicht moet, ook al denken een heleboel mensen daar anders over. De belangrijkste reden voor mij is dat door de toezegging van de overheid de gaskraan in oktober 2022 te sluiten, we eindelijk uitzicht hebben gekregen op een veiliger toekomst. Niet gelijk al, want de grond heeft tijd nodig om tot rust te komen, maar toch wel binnen afzienbare tijd. Op die afbouw van de gaswinning is al geanticipeerd, bijvoorbeeld door huizen lichter te versterken dan eerder berekend was.

Door de energie-onrust in de wereld als gevolg van de inval van Rusland in de Oekraïne, dreigt een ommekeer. De overheid zinspeelt al een tijdje op een eventuele, alleen in bijzondere omstandigheden, liever niet maar eventueel wel, verder opendraaien van de gaskraan. Met als direct gevolg dat onze veiligheid opnieuw in het geding komt en het risico op zwaardere aardbevingen groter wordt. En onze huizen opnieuw doorgerekend moeten worden en zo nodig extra versterkt.

Houdt het dan nooit op, vraag ik me soms wanhopig af. Kan ik net een beetje rustiger slapen in mijn net versterkte huis, begint de ellende opnieuw. Zou de overheid werkelijk onze beloofde veiligheid weer afpakken en is het misschien toch de spreekwoordelijke wortel voor onze neus geweest?

Buigt de overheid voor de druk en de roep om meer Gronings gas en maakt het daarmee de Shells, ExxonMobils en andere fossiele energiereuzen van de wereld nog rijker en Groningen armer en onveiliger, dan hoop ik dat Robin Hood weigert hier de boodschapper van te zijn.

Cartoon: Kim Warp