Na één dag al kapot

Ik ontkom er niet aan, schrijven over de Parlementaire enquête gaswinning Groningen. Als je al bijna 8 jaar blogt over de gaswinning en alle gevolgen van dien, kun je niet je mond houden als er eindelijk onderzocht wordt wat er in achterkamertjes, via weggegooide sms-jes en vergeten herinneringen allemaal bekokstoofd is. Over onze ruggen, laat dat duidelijk zijn.

Gisteren was de eerste dag van de openbare verhoren en wat een startdag was het. Om 17.00 uur hing ik uitgeput in de touwen. De emoties van Sijbrand Nijhoff en Susan Top hadden me de das omgedaan. Niet omdat ik niet tegen emoties kan, maar omdat het ook míjn emoties zijn.

Blog na blog heb ik volgeschreven met precies dát wat Sijbrand en Susan benoemden. De onmacht die ik voelde als ik 15 maanden moest wachten op het zoveelste schaderapport. De angst als het dak weer eens boven mijn hoofd kraakte en de vloer golfde. De woede bij de zoveelste zinloze informatiebijeenkomst waar bestuurders gebakken lucht verkochten. En dat jaar na jaar na jaar.

Ik ben blij dat de parlementaire enquête begonnen is, maar man oh man wat zie ik op tegen al die verhoren.


Wie draaide in 2013 de gaskraan zo ver open?

Ik ben erbij, als in januari 2014 het gemeentehuis in Loppersum wordt bestormd. Minister Kamp praat de bestuurders bij over de hoogte van de gaswinning, terwijl buiten zich een paar honderd Groningers hebben verzameld. Plus een handje vol tractoren. De sfeer is gemoedelijk, mensen groeten elkaar: “Hé, jij ook hier? Wat fijn”. Er wordt geroepen, gefloten en een enkele durfal gooit een ei tegen de ramen. De eierstruif druipt tergend langzaam naar beneden. Er staan dranghekken en er is ME aanwezig. Je weet het maar nooit met boze Groningers, moet iemand gedacht hebben.

beeld ANP

We staan daar omdat na de aardbeving in augustus 2012 in Huizinge van 3.6 Richter, Minister Kamp het jaar erna extra veel gas heeft laten oppompen. Dit tegen het nadrukkelijke advies in van het Staatstoezicht op de Mijnen: te onveilig voor de bewoners. Kamp trekt zich er niets van aan, de aandeelhouders van Shell en ExxonMobil tevreden houden vindt hij belangrijker. En het spekken van de Staatskas natuurlijk.

Ik woon nog niet zolang in Loppersum en het heeft even geduurd voor ik door heb in wat voor wespennest ik terechtgekomen ben. De aardbeving in Huizinge is mijn ‘wake-up call’. De demonstratie bij het gemeentehuis mijn eerste activistische daad. Iedereen staat keurig achter de dranghekken, tot een paar mensen zich niet meer in kunnen houden, de dranghekken omgooien en dichterbij het gemeentehuis gaan staan. Veel mensen, ik ook, lopen met ze mee.

De reactie van de ME is schokkend. Alsof ze erop gewacht hebben, beginnen ze op de voorste mensen in te slaan. De sfeer verandert, mensen protesteren luid tegen het geweld, anderen bonken op de ramen. Daar blijft het bij. ’s Avonds zie ik in het journaal beelden van de demonstratie. Gefilmd vanuit het gemeentehuis ziet het er veel dreigender uit dan het in werkelijkheid was. Ja, we waren boos op Kamp, maar niemand was uit op geweld. Er heerste een ontspannen sfeer en ja, sommigen waren wat balloriger dan anderen.

Ik heb jarenlang niet meer aan deze demonstratie gedacht, tot ik de podcast ‘Gronings gas, gewonnen of verloren?’ beluisterde. De derde aflevering gaat over de vraag: 2013: wie draaide de gaskraan zo ver open? Een vraag waar we in januari 2014 geen antwoord op kregen (Kamp durfde niet naar buiten te komen) en alle jaren daarna ook niet. Op 27 juni starten eindelijk de openbare verhoren door de Parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen. Eén van de doelen van de enquêtecommissie is om deze vraag beantwoord te krijgen. Henk Kamp moet op het matje komen.
Ik zal gekluisterd zitten aan het televisiescherm. Met een ei in mijn hand.

Handjeklap tussen de olies en minister Kamp

Het is dit jaar tien jaar geleden dat de zwaarste aardbeving tot nu toe plaatsvond. In Huizinge met een kracht van 3.6 op de schaal van Richter, op 16 augustus 2012 om precies te zijn. Het is dit jaar negen jaar geleden dat de gaswinning fors verhoogd werd. Ondanks het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) dit niet te doen, werd in 2013 53,8 miljard kuub aardgas opgepompt. De hoogste productie sinds 1981.

De verontwaardiging in Groningen was groot. Hoe kon minister Kamp dit goedkeuren, had hij dan helemaal niet door hoeveel risico hij hiermee nam. Hoe kon hij onze veiligheid zo in gevaar brengen door in plaats van minder méér te gaan winnen, daarmee de kans op nog zwaardere bevingen op de koop toe nemend.

We zijn er nooit achter gekomen, tot gisteren. Drie journalisten van de NRC zijn gaan graven en vonden geheime notulen. En wat blijkt: de topmannen van de oliemaatschappijen Shell en ExxonMobil hebben forse druk uitgeoefend op minister Kamp om zich niets aan te trekken van het SodM advies. Kamp boog voor de druk.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik vrolijk werd van dit nieuws. Niet omdat het leuk nieuws is, maar omdat we een kijkje krijgen in de geheime krochten van de olies zoals we de oliemaatschappijen hier spottend noemen. En dat we nu bevestigt zien wat we hier altijd al dachten: dit zaakje stonk, hier werd gesjoemeld en gelogen, de waarheid geweld aan gedaan en onze regering werkte eraan mee.

Ik kijk reikhalzend uit naar de openbare verhoren van de Parlementaire Enquête Gaswinning die binnenkort van start gaan. Laat de koppen maar rollen.

Zie ook het artikel van de NOS: “Innige samenwerking tussen ministerie en NAM, blijkt uit geheime notulen”.

Het is te laat voor een bewonersadviesraad

De versterkingsoperatie in Groningen is een zooitje, een ander woord heb ik er niet voor. Pas 10% van de te versterken woningen is klaar in, pak hem beet, 8 jaar tijd. Bewoners klagen steen en been over de onzekerheid waar ze jaren in moeten leven.

Maar nu heeft de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) iets bedacht. Er komt een bewonersadviesraad die de NCG gaat adviseren. Waarom? Omdat de bewoners centraal moeten staan bij de versterking van hun huis en omdat de NCG de denkkracht van de bewoners wil benutten.

Het is mei 2022 en de NCG geeft toe het zonder ons, de bewoners, niet te redden. Eerst hebben ze jaren aangemodderd en ons aan ons lot overgelaten en nu mogen we opeens meedenken. Hoeveel adviezen en voorstellen zijn er al niet gedaan, bijvoorbeeld door het Groninger Gasberaad en de Groninger Bodem Beweging. En hoe weinig is daarmee gedaan.

En dan nu een bewonersadviesraad oprichten. Dat had jaren eerder moeten gebeuren, toen we nog puf hadden en nog vertrouwen in een goede afloop. Nu is het te laat, nu is het een belediging.

Tochtig, onveilig, maar nog bewoonbaar

Mijn oog valt op een bericht op RTVNoord: Sloop Delfzijlster flats twee jaar uitgesteld: ‘Ze zijn tochtig, maar nog bewoonbaar’. De flats (vier stuks) moeten gesloopt worden, omdat ze niet aan de veiligheidsnormen voldoen in dit door aardbevingen geteisterde gebied. De flats zijn dus niet alleen tochtig, maar ook onveilig. Gelukkig zijn ze nog wel bewoonbaar!

Zie hier een typisch voorbeeld van hoe er met onze veiligheid gesold wordt. Er staan in Groningen duizenden kapotte woningen die niet aan de veiligheidsnormen voldoen. Tochtig zijn ze allemaal, ga maar na wat een kou er door al die scheuren heen komt. In die huizen wonen mensen, van groot tot klein van jong tot oud. Al die mensen (een paar uitzonderingen daargelaten) wachten op een veilige woning.

Tot op de dag van vandaag wordt er vrijwel niets voor ze gedaan. Ja, er worden beloften gedaan, her en der wordt er wat gesloopt en herbouwd, een handjevol woningen is versterkt. En dan plots op een winderige dag in 2022 ploft er bij de Delfzijlers een brief op de deurmat: “U moet nog twee jaar in uw tochtige, onveilige, maar bewoonbare huis wonen. Die tocht moet u maar voor lief nemen, stop maar wat pur in de scheuren en kieren. Een prettig leven verder”. De eerste zin is waar, de rest zou waar kunnen zijn.

Het begrip ‘bewoonbaar’ wordt in Groningen tot het uiterste opgerekt.