Aan de goden overgeleverd

Op dit moment zijn er geen ingrepen mogelijk om de bevingen te stoppen

Woorden van Theodor Kockelkoren van het Staatstoezicht op de Mijnen na de zware aardbeving in Garrelsweer deze week. Ik kan me niet herinneren dat hij eerder zo’n onthutsende uitspraak deed. Tot nu toe was er nog wel een ingreep mogelijk: aan de gaskraan draaien. Maar nu zegt Kockelkoren dat zelfs dat geen zin meer heeft. Door 60 jaar gaswinning zijn er zulke grote drukverschillen ontstaan dat het nog tientallen jaren kan duren voordat de druk weer overal gelijk is. Al die jaren blijft de bodem beven.

De impact van de laatste beving van 3.2 Richter was al groot, maar nu blijkt hij nog veel groter te zijn. Het is door menselijk handelen dat we hier in Groningen met aardbevingen opgescheept zitten. Willens en wetens is er nog jarenlang gas gepompt, ook al was duidelijk wat de gevolgen daarvan waren. De leveringszekerheid stond voorop (denk aan de arme bejaarden in Limburg, die volgens Rutte niet in de kou mochten komen te zitten), niet onze veiligheid.

Dat rücksichtslos door blijven pompen heeft dus nu tot gevolg dat we aan de goden overgeleverd zijn. Geen mens kan nog iets doen om de (zware…) aardbevingen die ons nog jarenlang te wachten staan, te voorkomen. Hoe moeten we met deze kennis leven? Wie raakt er niet van in paniek als je dit leest? Wanneer zakken onze gescheurde huizen krakend in elkaar? Wanneer zakken wij, getergde gedupeerden, uitgeput in elkaar?

En wie vangt ons dan op.

Wat moet ik vragen?

Gisteravond liep ik even binnen bij de inloopbijeenkomst van het SodM (Staatstoezicht op de Mijnen) in Loppersum. Eerst passeerde ik het standje van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, dat heb ik links laten liggen. Twee medewerkers van het SodM stonden voor mij klaar, we begonnen met een lekker kopje thee. Als opwarmertje vroeg ik: “Dit is de vierde bijeenkomst die jullie organiseren, wat is tot nu toe de meest gestelde vraag”?

question-mark-2405202_1280‘Wat moet ik vragen?’, was het antwoord. Ik viel even stil, want hier had ik zelf ook mee geworsteld. In de brei van cijfers, jaartallen, risicoberekeningen, aantallen te versterken huizen en mogelijke doden na een zware aardbeving, raak je het spoor volkomen bijster. En dan roept bovendien de Mijnraad weer wat anders dan het SodM en neemt Wiebes vervolgens een concept-gasbesluit waaruit blijkt dat hij naar niemand luistert. Er zijn om mindere redenen mensen uit hun dak gegaan.

Daar had ik effe niet zo’n zin in, want mijn dak is al niet meer zo stevig. Daarom had ik toch een vraag bedacht, niet over cijfers en prognoses maar over onze veiligheid. “Zijn we in Groningen eigenlijk wel veilig nu Wiebes niet luistert naar het advies van het SodM?” Het antwoord laat zich raden. Misschien had ik toch beter geen vraag kunnen stellen.

 

 

 

 

Code Rood in Groningen en nu?

InkedSchermafdruk 2018-01-12 10.49.45_LI (4)
Sinds afgelopen donderdag is het officieel, in Groningen geldt Code Rood, het hoogste alarmeringsniveau. Sinds de aardbeving in Zeerijp zijn de veiligheidsrisico’s voor Groningen te groot geworden, stelt het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).

Code Rood wordt ook als weerwaarschuwing gebruikt. Dan betekent het: ‘weer dat  zoveel schade of overlast bezorgt dat het ,,ontwrichtend’’ kan zijn voor de maatschappij.’ Ga niet de weg op, is dan het dringende advies.

Wat Code Rood bij aardbevingen betekent weet ik niet. Wat is het dringende advies dat hierbij hoort? Moet ik onder mijn keukentafel schuilen, water en voedsel in slaan, gas en electra afsluiten, maken dat ik wegkom of een valhelm opzetten? Ik weet het niet, want dat vertelt het SodM er niet bij. Trouwens ook de provincie en de gemeentes niet.

En zo wordt de onzekerheid en de onveiligheid groter en groter. Wanhopig word je ervan. Ook mijn stressmeter heeft inmiddels het hoogste alarmeringsniveau bereikt. De nieuwe schade aan mijn huis heb ik gemeld, alleen weet ik niet waar ik mijn bevingsstress kan melden. Maar ook daar is vast wel een loket voor. Toch?

NAM noemt aardbeving met kracht 5 ‘goed nieuws’

‘Goed nieuws’ volgens de NAM. Er staat Groningen geen aardbeving van kracht 5.75 op de schaal van Richter te wachten, maar slechts kracht 5. Kracht 5! Waar hebben we het nou helemaal over, kom op zeg, appeltje eitje.

Volgens berekeningen uit 2014, gemaakt door het SodM (Staatstoezicht op de Mijnen) kúnnen er bij zo’n beving overdag 118 doden vallen.
‘S avonds kúnnen dit er 106 zijn. Dan moet zo’n beving wel in de buurt van Huizinge zijn, zeggen ze. Waarom dit belangrijk is, is mij een raadsel. Misschien om ons aan de krachtigste aardbeving tot nu toe te herinneren, kracht 3.6 in Huizinge 2012? Lees verder “NAM noemt aardbeving met kracht 5 ‘goed nieuws’”

Toespraak Lambert de Bont bij afscheidsbijeenkomst Dialoogtafel

Dit is geen blog. Dit is de letterlijke weergave van de speech van Lambert de Bont. Geen woord aan toegevoegd. Alleen een zeer gemeend: dank je wel!

Groningen, 17 december 2015

Geachte commissaris van de Koning, geachte genodigden,

Het was Susan Top, voor wie velen van ons zoveel waardering hebben, die mij vroeg of ik hier vandaag iets zou willen zeggen. Ik heb vrij makkelijk ja gezegd, immers de Dialoogtafel ligt mij na aan het hart. Maar de Tafel wordt ten grave gedragen en vandaag nemen we afscheid. Ik realiseer me nu dat mij feitelijk werd gevraagd een in memoriam uit te spreken, zo u wilt een grafrede te spreken. Die stemming overheerst wel bij mij, maar toch ga ik dát niet doen. De tafel is ongelooflijk belangrijk geweest.

In mijn gedachten hadden we vandaag een afscheidssymposium moeten organiseren, een groot congres, waar uit de doeken gedaan zou worden wat wel en niet gerealiseerd werd en gerealiseerd had kunnen worden door de Tafel, en wat wel en niet gerealiseerd kan worden door de Nationaal Coördinator Groningen. Steeds twee korte inleidingen, met scherpe analyses, pro en contra, met gestructureerd debat aansluitend. Juist in deze week, waar het Kabinet op aangeven van de minister van EZ voorspelbare besluiten gaat nemen, zou dat een fantastisch tegengeluid geweest zijn. Voorspelbare besluiten, immers er zullen geen financiële tekorten ontstaan, zolang dit kabinet er is.

Welke onderwerpen zouden op het programma van dat congres aan de orde kunnen komen? Ik kan ze hier niet uitwerken. Maar ik wil u niet onthouden waar ik aan denk. Ik formuleer ze compact, in de stijl van de door mij verwachtte uitkomst van het debat met pro en contra, waar geconcludeerd zou worden:

– Dat alles om geld draait. Iedere afweging is ondergeschikt aan de financiële uitkomst, bij zowel de leiding van dit land als de leiding van Shell
-Dat niemand in Den Haag zich schaamt, noch voor de misleiding, noch voor de minachting voor de bewoners van het gaswinningsgebied
– Dat ook de vaste kamercommissie voor Economische Zaken het prima vindt dat om en nabij 10 miljard m3 gas voor lage prijzen verhandeld wordt om de Nederlandse schatkist te vullen. Immers Nederland is verslaafd geraakt aan de aardgasbaten
– Dat de adviezen van het Staatstoezicht op de mijnen niet opgevolgd worden
– Dat de adviezen van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid niet opgevolgd worden
– Dat de door NAM gehanteerde modellen voor risicoanalyses niet deugdelijk zijn
– Dat het cultureel erfgoed in het gaswinningsgebied niet aardbevingsbestendig te maken is zonder de monumentale en cultuurhistorische waarden aan te tasten
– Dat lokale media bij gebrek aan onderzoeksjournalisten, en kwaliteit, bij voortduring kansen laten liggen de gaswinningsproblematiek richtinggevend aan de orde te stellen
– Dat het gaswinningsgebied binnen 5 jaar energieneutraal te maken is
– Dat de Overheidsdienst Groningen zich in effect gedraagt als bezettingsmacht in plaats van uitvoerders van ‘n Deltaplan
– Dat de Nationaal Coördinator Groningen gedwongen wordt zich te gedragen als zetbaas van Den Haag, in plaats van Deltacommissaris voor de Groningers
– ………… en ik kan zo nog wel even doorgaan.

In mijn gedachten had het Martiniplaza vandaag vol moeten zitten, werd er visie ontwikkeld en tegengeluid geproduceerd, en de deelnemers zouden vol energie weer huiswaarts gekeerd zijn.

conference-room-768441_1920Nee, vandaag gaat het over het afscheid van de Dialoogtafel, de Tafel die gaandeweg steeds meer bereidheid toonde stelling te nemen tegen alle dreiging die de gaswinning voor de bewoners met zich meebrengt. De Dialoogtafel had de potentie uit te groeien tot een zeer krachtig orgaan, dat in saamhorigheid zou bewaken dat de belangen van de bevolking gediend zouden worden, waardoor het vertrouwen in overheid en NAM hersteld kon worden. De hoogleraren Stoker en Winter analyseerden de betekenis van de Tafel en rapporteerden zeer positief. Vanzelfsprekend. Nog nooit eerder werd er direct gecommuniceerd met de leiding van de NAM en vertegenwoordigers van de minister van EZ.

Er verschenen gedegen studies over waar het NAM schadeprotocol aan moest voldoen, het Lysias-rapport. De Tafel produceerde een programma van eisen voor het Centrum Veilig Wonen, installeerde met het CVW een klankbordgroep, zette samen met de NAM bij APE een claimanttevredenheidsonderzoek uit, er werden gedegen gebieds-leefbaarheidsvoorstellen vastgesteld, alsook voorstellen voor verduurzaming van de woningen. Teveel om nu te memoreren.
De Tafel zag dat de omvang van de problematiek van nationaal niveau was en bepleitte de komst van een Deltacommissaris. Dit werd gerealiseerd. Maar wordt het er beter van?

Morgen zal het kabinet besluiten al dan niet met een nieuw winningsplan naar buiten te treden. De minister kwam eergisteren langs voor wat hij overleg pleegt te noemen, maar niet de kenmerken van overleg heeft. Het betreft een opsomming van mededelingen, waarop ter plekke beperkt gereageerd kan worden. Dat was zo bij de Dialoogtafel en is zo bij de Nationaal Coördinator Groningen, gesecondeerd door zijn Maatschappelijke Stuurgroep en Bestuurlijke Stuurgroep.

Dames en heren. Ik ga afronden. Tafelaars, voorzitters en staf van de Dialoogtafel, het was een enerverende periode. Velen van u hebben buitengewoon veel inzet getoond. Als er vals gespeeld werd, dan waren het mijns inziens vooral de vertegenwoordigers van de minister. Ook de weigerachtige houding van de lokale media om de Tafel krachtig te positioneren, mag niet onvermeld blijven. De tafelaars vertoonden onderling in toenemende mate solidariteit. Dank aan iedereen die zich oprecht heeft ingezet. De Dialoogtafel was uniek van opzet, verwachtingsvol, maar mocht helaas geen lang leven beschoren zijn.

Ik dank u voor uw aandacht.
Lambert G.M. de Bont
Groningen, 17 december 2015