Poes Teun vlucht voor Henk Kamp

Op 26 december 2014 schreef ik: En weet je dat jouw verstarring ons Grunnegers in onzekerheid en onveiligheid houdt? Dat wij verstarren in het niet weten wanneer de grote klap komt, in het niet weten of we daarna nog bestaan? Mijn woorden waren gericht aan minister Henk Kamp.

Vrijdag keek ik naar het verhoor met Kamp door de parlementaire enquêtecommissie gaswinning. Ik was vooral benieuwd of hij, bijna 8 jaar later, spijt zou hebben van zijn starre houding toen. Wat ik zag was een man die opgesloten zit in zijn eigen gelijk, die nog steeds niet door heeft wat hij ons Groningers aangedaan heeft, toen hij niet onze veiligheid maar de leveringszekerheid voorop zette.

Na een half uur was ik kapot. Ik was niet de enige. Poes Teun die op mijn schoot meekeek, verstopte zich van ellende onder de bank. Niet alleen de veiligste plek bij een zware aardbeving, maar ook op veilige afstand van de onverteerbare cijfer- en woordenbrij die Kamp uitbraakte.

Nee, Kamp is niets veranderd.

De baten gaan voor de bevingen

Week 2 van de Parlementaire Enquête Gaswinning was de week van de handen. Achter de verhoortafel zag ik pratende handen, zwetende handen, verklarende handen, verontschuldigende handen, wijzende handen en zenuwachtige handen.

Week 2 was ook de week van de waarheid die eindelijk boven tafel kwam. In Groningen wisten we het al, maar nu weet het hele land het. Onder ede verklaarden de eigenaren van de zwetende, wijzende en zenuwachtige handen dat bij de gaswinning de aardgasbaten áltijd voorop gestaan hebben. Ook na de zware beving in Huizinge in 2012, ook na de meer dan honderd bevingen in 2013. Trots als een kind vertelde GertJan Lankhorst, CEO van Gasterra, dat hij een bonus van 30% verdiend had omdat hij zoveel gas verkocht had.

Week 3 wordt de week van minister Henk Kamp. Hij is politiek verantwoordelijk voor de ongekende verhoging van de gaswinning in 2013. Volgens hem was dit nodig om ‘de bejaarden in Limburg niet in de kou te laten zitten’. Tja, dat wil niemand op zijn geweten hebben natuurlijk, dus toe maar. Deze week bleek het heel anders te zitten. De staatskas moest gespekt en Kamp heeft de gaskraan wijd open gezet. Daarmee willens en wetens onze veiligheid op het spel zettend.

Vrijdag 9 september om 13.30 uur wordt Henk Kamp verhoord door de enquêtecommissie. Live te volgen via de livestream van de Tweede Kamer.

Let vooral op zijn handen.

Waarom onze veiligheid niet afgepakt mag worden

Er zijn een heleboel redenen waarom de gaskraan dicht moet, ook al denken een heleboel mensen daar anders over. De belangrijkste reden voor mij is dat door de toezegging van de overheid de gaskraan in oktober 2022 te sluiten, we eindelijk uitzicht hebben gekregen op een veiliger toekomst. Niet gelijk al, want de grond heeft tijd nodig om tot rust te komen, maar toch wel binnen afzienbare tijd. Op die afbouw van de gaswinning is al geanticipeerd, bijvoorbeeld door huizen lichter te versterken dan eerder berekend was.

Door de energie-onrust in de wereld als gevolg van de inval van Rusland in de Oekraïne, dreigt een ommekeer. De overheid zinspeelt al een tijdje op een eventuele, alleen in bijzondere omstandigheden, liever niet maar eventueel wel, verder opendraaien van de gaskraan. Met als direct gevolg dat onze veiligheid opnieuw in het geding komt en het risico op zwaardere aardbevingen groter wordt. En onze huizen opnieuw doorgerekend moeten worden en zo nodig extra versterkt.

Houdt het dan nooit op, vraag ik me soms wanhopig af. Kan ik net een beetje rustiger slapen in mijn net versterkte huis, begint de ellende opnieuw. Zou de overheid werkelijk onze beloofde veiligheid weer afpakken en is het misschien toch de spreekwoordelijke wortel voor onze neus geweest?

Buigt de overheid voor de druk en de roep om meer Gronings gas en maakt het daarmee de Shells, ExxonMobils en andere fossiele energiereuzen van de wereld nog rijker en Groningen armer en onveiliger, dan hoop ik dat Robin Hood weigert hier de boodschapper van te zijn.

Cartoon: Kim Warp

Zo had het ook kunnen gaan

Stel nou dat op 16 augustus 2012, na de aardbeving in Huizinge van 3.6, de gaskraan gelijk was dichtgedraaid. Dat de volgende dag al het crisisherstelplan in werking was getreden en dat de busjes van de aannemers op 18 augustus waren gaan rijden. Alle boorlocaties definitief ontmanteld waren en volgestort met beton. En dat twee jaar later Groningen er weer picobello bij lag. Met dank aan het goed gevulde Groningergasfonds, waar de overheid sinds 1963 jaarlijks 10% van de aardgasbaten in stortte.

Dan zouden we vandaag een feestdag hebben. Net zoals de afgelopen jaren. Al konden die van 2020 en 2021 door corona helaas niet doorgaan. Maar vandaag zou het groots gevierd worden, het 10-jarig jubileum van het sluiten van de gaskraan. Met als eregast premier Mark Rutte, onder wiens bezielende leiding het helemaal goed gekomen is met Groningen.

Omdat in Nederland levenszekerheid voor leveringszekerheid gaat.

Littekens

Het is lekker fietsweer en ik doe met mijn nicht uit Voorschoten een rondje Zeerijp-Garsthuizen-Huizinge-Westerwijtwerd-Westeremden-Loppersum. Onderweg vertel ik haar over de grote beving in Huizinge in 2012; wijs op scheuren en stutten; op het enkele huis dat versterkt is en de vele huizen (en bewoners) die nog onveilig zijn. We passeren nieuw opgebouwde wijken waar de ziel uit verdwenen is en blijven stilstaan bij één van de 80 middeleeuwse kerkjes die beschadigd zijn door de gaswinning.

Fietsen door het (prachtige) hart van het aardbevingsgebied, waar ik zelf middenin woon, is een confrontatie met de littekens die het landschap, de dorpjes en de mensen hebben opgelopen. Het is ook een confrontatie met mijn eigen littekens. Ik merk dat ik terughoudend ben met wat ik haar vertel. Aan mijn nicht ligt het niet, ze is oprecht geïnteresseerd en wil er alles over weten. Maar mijn littekens laten dat niet toe. Uit lijfsbehoud moet ik soms mijn ogen sluiten voor wat ik weet en zie.