De situatie zoals hij is:
De regering en de NAM hebben jaren geleden een duivels pact gesloten. Met als gezamenlijk doel: zo rijk mogelijk worden van het Groningse aardgas. De opbrengst van het aardgas is gebruikt als motor voor de welvaart: Betuwelijn, asfalt, bruggen, sociale stelsel. Geen visie voor de langere termijn, geen oog voor mogelijke gevolgen, zoals aardbevingen en bodemverzakking.

Ondertussen zijn we met elkaar in een rampenfilm beland, niet in de bioscoop, maar in het echt. We zitten gevangen in een onveilige gevangenis en onze premier heeft de sleutel in de kluis gelegd. We protesteren, met fakkels en petities, met films als ‘De Stille Beving’, met bussen vol naar de Tweede Kamer, met manifesten en de Week van Freek. Niets helpt.

Alles is er namelijk op gericht om gas te blijven winnen tot de voorraad op is. Daar is het hele, door Arjen Lubach zo treffend weergegeven, circus van schadeafhandeling, onnavolgbare commissies, Nationaal Coördinator Groningen en obscure loketjes voor opgetuigd. Zorgen dat we als gedupeerden de weg kwijtraken en opgeven.

Waarom? Omdat er doorgepompt moet worden vanwege de macht van het geld (lees de aandeelhouders van Shell en ExxonMobil). Dus kunnen we protesteren tot we een ons wegen, er verandert niets. Onze premier zegt dat alles “netjes” afgehandeld wordt, ondanks de meer dan 1.000 aardbevingen en meer dan 70.000 schademeldingen, duizenden mensen met ernstige psychische klachten, mensen die hun huis uitgezet worden met medewerking van burgemeesters en alle andere schrijnende verhalen die ondertussen bekend zijn. Hij is ziende blind, deze premier van democratisch Nederland, de man zonder visie: “want dat staat maar in de weg”.

De situatie zoals hij moet worden:
We zien iets over het hoofd. Door de vallende brokstukken van onze huizen en onze levens, zien wij niet wat nog wèl overeind staat. En dat is de macht van het recht. Ons rechtssysteem staat nog als een burcht overeind, ongevoelig voor duivelse pacten en zand in de ogen strooiende schadeafhandelingsprocedures.

Niet toevallig, is het precies deze macht waar we als Groningers bij weggehouden worden. De weg naar de rechter wordt ontmoedigd: geen rechtsbijstands-verzekeringen, een minister (Kamp) die openlijk zegt dat hij wil voorkomen dat mensen naar de rechter gaan (waarom?), een door diezelfde minister ingesteld arbitersysteem, dat geen juridische waarde heeft (waarom?). Elke positieve uitspraak van de arbiter geeft ons weer hoop, maar met een wachttijd van 6 maanden, schiet het niet op. En voor de NAM zijn 46 uitspraken op 70.000 schademeldingen niet meer dan speldenprikjes, het doet ze geen pijn.

Het enige wat het tij kan keren, is ons vertrouwen in de rechtspraak. In de naleving van de wetten die we in Nederland hebben en in de onafhankelijkheid van het rechtssysteem. De enigen die het tij kunnen keren, zijn de rechters. We staan niet machteloos, we hebben het Recht aan onze zijde.

Twee dingen:

We moeten alles in het werk gaan stellen om de weg naar de rechter open te breken. Ik weet ook niet precies hoe, maar ik weet wel dat we iets moeten gaan doen. We hebben daarbij hulp nodig, van juristen en advocaten en van financiële steunfondsen. Kunnen we niet een Nederlandse vorm van de ACLU* oprichten: de Groninger Vereniging voor Rechtsbescherming, de GVR? De weg naar de rechter moet voor iedereen in Groningen te bewandelen zijn, alleen dan kunnen we een vuist maken tegen de Regering en de NAM.

En als de weg open is, gaan we procederen. Per straat, per dorp, per gemeente moeten we ons verenigen en naar de rechter stappen. Proefprocessen voeren, kort gedingen aanspannen, eisen dat onze huizen NU versterkt worden, eisen dat onze mensenrechten (veiligheid, privacy) NU gerespecteerd worden, eisen dat de gaswinning NU afgebouwd wordt, eisen dat onze kerken, monumenten en prachtige boerderijen NU beschermd worden, eisen dat we onze levens en onze veiligheid terugkrijgen.

Laten we onze terughoudendheid van ons afschudden en onze rechten gaan opeisen. Niet alleen voor onszelf, maar ook voor de generaties na ons.

* ACLU = Amerikaanse organisatie ter bescherming van burgerrechten. Zorgt voor advocaten en rechtsbijstand, zonder kosten voor de burger.