Wie draaide in 2013 de gaskraan zo ver open?

Ik ben erbij, als in januari 2014 het gemeentehuis in Loppersum wordt bestormd. Minister Kamp praat de bestuurders bij over de hoogte van de gaswinning, terwijl buiten zich een paar honderd Groningers hebben verzameld. Plus een handje vol tractoren. De sfeer is gemoedelijk, mensen groeten elkaar: “Hé, jij ook hier? Wat fijn”. Er wordt geroepen, gefloten en een enkele durfal gooit een ei tegen de ramen. De eierstruif druipt tergend langzaam naar beneden. Er staan dranghekken en er is ME aanwezig. Je weet het maar nooit met boze Groningers, moet iemand gedacht hebben.

beeld ANP

We staan daar omdat na de aardbeving in augustus 2012 in Huizinge van 3.6 Richter, Minister Kamp het jaar erna extra veel gas heeft laten oppompen. Dit tegen het nadrukkelijke advies in van het Staatstoezicht op de Mijnen: te onveilig voor de bewoners. Kamp trekt zich er niets van aan, de aandeelhouders van Shell en ExxonMobil tevreden houden vindt hij belangrijker. En het spekken van de Staatskas natuurlijk.

Ik woon nog niet zolang in Loppersum en het heeft even geduurd voor ik door heb in wat voor wespennest ik terechtgekomen ben. De aardbeving in Huizinge is mijn ‘wake-up call’. De demonstratie bij het gemeentehuis mijn eerste activistische daad. Iedereen staat keurig achter de dranghekken, tot een paar mensen zich niet meer in kunnen houden, de dranghekken omgooien en dichterbij het gemeentehuis gaan staan. Veel mensen, ik ook, lopen met ze mee.

De reactie van de ME is schokkend. Alsof ze erop gewacht hebben, beginnen ze op de voorste mensen in te slaan. De sfeer verandert, mensen protesteren luid tegen het geweld, anderen bonken op de ramen. Daar blijft het bij. ’s Avonds zie ik in het journaal beelden van de demonstratie. Gefilmd vanuit het gemeentehuis ziet het er veel dreigender uit dan het in werkelijkheid was. Ja, we waren boos op Kamp, maar niemand was uit op geweld. Er heerste een ontspannen sfeer en ja, sommigen waren wat balloriger dan anderen.

Ik heb jarenlang niet meer aan deze demonstratie gedacht, tot ik de podcast ‘Gronings gas, gewonnen of verloren?’ beluisterde. De derde aflevering gaat over de vraag: 2013: wie draaide de gaskraan zo ver open? Een vraag waar we in januari 2014 geen antwoord op kregen (Kamp durfde niet naar buiten te komen) en alle jaren daarna ook niet. Op 27 juni starten eindelijk de openbare verhoren door de Parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen. Eén van de doelen van de enquêtecommissie is om deze vraag beantwoord te krijgen. Henk Kamp moet op het matje komen.
Ik zal gekluisterd zitten aan het televisiescherm. Met een ei in mijn hand.

Wel heel pittoresk

De Parlementaire Enquêtecommissie Aardgaswinning Groningen is twee dagen op werkbezoek in de provincie. Sommige leden komen hier voor het eerst. Een commissielid merkt in Huizinge* op: het is hier wel heel pittoresk. Zo’n uitspraak kun je op veel manieren opvatten: “Ik had er weinig van verwacht, maar het is hier tenminste wel schilderachtig”; ‘De verhalen over Groningen kloppen gewoon, ze lopen hier heel erg achter, wat een achterlijk ouderwets dorp’; “Wat een prachtig dorpje, ik zou hier wel willen wonen”.

Wat er ook mee bedoeld wordt, deze opmerking getuigt van weinig inlevingsvermogen. Pittoresk zeg je van een dorpje aan de Franse kust waar de tijd stil is blijven staan. Je drinkt een café au lait in het dorpscafé, bezoekt het middeleeuwse kerkje en stapt weer in de auto. Terug naar de camping met zwembad en disco. Een dorp in het Groninger gaswinningsgebied pittoresk noemen (ook al is het dat wel), gaat voorbij aan het drama dat zich hier afspeelt.

Wat dit commissielid had moeten zeggen is: “Wat ongelooflijk erg dat dit prachtige dorpje zo beschadigd is door de gaswinning, kijk nou naar die scheuren en daar staat een huis helemaal in de stutten. Wat een ramp voor de bewoners, dit had nooit mogen gebeuren. Wat een schande. We gaan dit tot de bodem uitzoeken, de verantwoordelijken moeten hiervoor gestraft worden en Groningen moet weer in oude glorie hersteld worden”.

Vandaag is de tweede dag van het werkbezoek. Ik hoop dat dit commissielid de kans pakt om zich te revancheren voor dit slechte begin.

Foto: Dagblad van het Noorden

*Noot voor de lezer: Huizinge is het dorp waar op 16 augustus 2012 de aardbeving plaatsvond (Richter 3.6) die iedereen wakker schudde. Behalve de politici in Den Haag dan.

We kunnen het ons niet herinneren

Eindelijk komt er beweging in de Parlementaire Enquête Gaswinning. Het is nog maar een beginnetje, maar toch. Morgen komt de achtkoppige voorbereidingscommissie naar Groningen. Ze willen ‘uit de eerste hand horen en zien welke effecten de gaswinning en de aardbevingen hebben op bewoners en ondernemers’. Dat is natuurlijk iets om toe te juichen, maar toch hoor ik ook een stemmetje in mijn oor: “Is dat niet rijkelijk laat, die effecten zijn al jaren te horen en te zien”.

Maar laat ik ze het voordeel van de twijfel geven, hoe moeilijk me dat ook valt. Beter laat dan nooit, zeg ik maar. Dit zijn Kamerleden die het beste met Groningen voor hebben en op dat soort Kamerleden moet je zuinig zijn. Dit zijn Kamerleden die deze week natuurlijk allemaal vóór de motie hebben gestemd om de versterking van onze huizen met een crisisaanpak vlot te trekken. Toch? Ik kijk het voor de zekerheid even na.

Voorgestemd:

  • Tom van der Lee (GroenLinks)
  • Peter Kwint (SP)
  • Roy van Aalst (PVV)
  • Kirsten van den Hul (PvdA)

Tegengestemd:

  • Tjeerd de Groot (D66)
  • Anne Kuik (CDA én Gronings)
  • Dennis Wiersma (VVD)
  • Stieneke van der Graaf (CU)

Dat valt even vies tegen. Vier (4!) van de acht hebben tegen een crisisaanpak gestemd. Dat zijn dus vier Kamerleden die niet het beste met Groningen voor hebben. Vier Kamerleden die vinden dat het sinds 2012 – de grote klap in Huizinge – hier allemaal op rolletjes loopt. Zíj zijn degenen die morgen zeggen: “Jeetje, het is toch erger dan ik dacht; Jeetje, dit moeten we snel onderzoeken; Ach mevrouwtje, wat heb ik met u te doen”.

Waarna ze in de bus terug naar Den Haag stappen en vergeten dat ze ooit in Groningen zijn geweest.